در بخش دوازدهم، مرغ هفتم غرور را مانع رسیدنش به سیمرغ می داند و هدهد او را راهنمایی می کند، مرغان دیگری هم پرسش دارند، به ادامه داستان می پردازیم و این پرسش ها را با یکدیگر مرور می کنیم:

باز کدام بهانه مانع است؟

(منطق الطیر/بخش سیزدهم)


در بخش دوازدهم، مرغ هفتم غرور را مانع رسیدنش به سیمرغ می داند و هدهد او را راهنمایی می کند، مرغان دیگری هم پرسش دارند، به ادامه داستان می پردازیم و این پرسش ها را با یکدیگر مرور می کنیم:

باز کدام بهانه مانع است؟

پرسش 8:

دیگری گفتش که من زر دوستم                               عشق زر، چون مغز شد در پوستم

تا مرا چون گل زری نبود به دست                             همچو گل خندان بنتوانم نشست

عشق دنیا و زر دنیا مرا                                          کرد پر دعوی و بی معنی مرا

 

مرغ بعدی مشکل خود را اینطور بازگو میکند: من زر دوست هستم و نمی‌توانم از آن چشم بپوشم، و عشق دنیا و زر دنیا همه چیز من شده است.

گفت ای از صورتی حیران شده                             از دلت صبح صفت پنهان شده

روز و شب تو روز کوری مانده                             بسته صورت چو موری مانده

مرد معنی باش و در صورت مپیچ                            چیست معنی؟اصل. صورت چیست؟هیچ

پاسخ هدهد: تو در صورت و ظاهر مانده‌ای، زری که تو را به خود مشغول کرده و باعث دوری تو از کردگارت شده، بت است و او را به خاک افکن و این زر هیچ‌گاه نمی‌تواند تو را یاری کند و عشق به آن تنها بار تو را سنگین‌تر می‌کند، هرچه داری ترک کن چرا که آنها حتی از تنها پلاسی باشد بند راه تو می‌شود.

سپس چند حکایت کوتاه برای تایید مطالب گفته شده می آورد.

 آنچه که عطار در این گفتگو بر ان تاکید دارد ، عدم تعلق به دنیا و وابستگی های آن و ارزش خود را حفظ کردن است.

* مال و تعلقات دنیوی بند راه آدمی است و وابستگان به آن ظاهربین و صورتگرا هستند.

گر پلاسی خوابگاهت آمده ست                                آن پلاست، بند راهت آمده ست

* کسی که خواستار دنیاست همه چیز خود را در راه آن می دهد.

 مرد دنیا جان و دل در خون نهد                         صد هزاران دام دیگرگون نهد

پرسش 9:

دیگری گفتش دلم پرآتش است                          زانکه زاد و بودِ من جایی خوش است

هست قصری زرنگار و دلگشا                          خلق را نظاره او جان فزای

عالمی شادی مرا حاصل ازو                             چوت توانم برگرفتن دل ازو؟

شاه مرغانم در آن قصر بلند                               چون کشم آخر در این وادی گزند؟

مرغ دیگر عنوان می کند که من به قصری که دارم دلخوشم، و در آن قصر شاه مرغان هستم، و شهریاری از آن من است. چطور می‌توانم از آنها دل بکنم؟

گفت ای دون همت نامرد تو                          سگ نه ای، گلخن چه خواهی کرد تو؟

گلخن است این جمله دنیای دون                      قصر تو چند است ازین گلخن کنون

قصر تو گر خلد جنت آمده ست                      با اجل، زندان محنت آمده ست

پاسخ هدهد: ای دون همت، این دنیا گلخن است، و قصر تو حتی اگر بهترین قصرها باشد باز برای تو زندان است؟ چرا که تو را درگیر خود می‌کند و راه رسیدن به بهشت اصلی را بر تو می‌بندد.

پس از این گفتگو عطار شش حکایت کوتاه و خوادنی می آورد و آنچه که ضمنن بیان این حکایات به خواننده منتقل می کند چنین است:

* اگر همه دنیا مال تو باشد، با چشم بر هم زدنی نیست و نابود می شود.

گر همه دنیا مسلم آیدت                            گم شود تا چشم بر هم آیدت

مرغ بعدی ترس از مرگ را دلیل می آورد و می گوید که راه دور و دراز است و من توشه ای ندارم . اینطور که من از مرگ هراس دارم در اولین منزل جان خود را از دست خواهم داد. پاسخ هدهد: ای ناتوان تا کی می خواهی به این شیوه زندگی کنی؟ چه مقدار از عمر تو باقیمانده؟ تو در نهایت برای مرگ به دنیا آمده ای و در نهایت می میری حتی اگر تمام جهان به فرمان تو باشد.

پرسش 10:

دیگری گفتش که ای مرغ بلند                   عشق دلبندی مرا کرده ست بند

عشق او آمد مرا در پیش کرد                     عقل من بربود و کار خویش کرد

شد خیال روی او رهزن مرا                       وآتشی زد در همه خرمن مرا

یک نفس بی او نمی یابم قرار                     کفرم آید صبر کردن زان نگار

مرغ بعدی خطاب به هدهد می‌گوید که عشق دلبندی مرا اسیر خود کرده است و لحظه‌ای بی‌او آرام و قرار ندارم و نمی‌توانم بدون او سر کنم، تو بگو که من چه کنم؟

گفت ای در بند صورت مانده                    پای تا سر در کدورت مانده

عشق صورت نیست عشق معرفت              هست شهوت بازی ای حیوان صفت

هر جمالی را که نقصانی بود                     مرد را از عشق تاوانی بود

پاسخ هدهد: تو در صورت مانده‌ای و عشق به چیزی که زوال می‌پذیرد درست نیست چرا که فناپذیر است و تو را به نابودی می‌کشاند.

و آنگاه حکایات کوتاه و خواندنی می آورد که درون مایه هر کدام از آنها با پرسش و پاسخ بین مرغ و هدهد همخوانی دارد و آنچه که عطار ضمن بیان این حکایات عنوان می کند این است:

* عشق به ظواهر و چیزهایی که نقصان دارند، غیر از رنج و ناراحتی چیزی ندارد.

دوستی کز مرگ نقصان آورد                            دوستی او غم جان آورد

* به چیزی جز حق نباید مشغول شد.

* عاشقان حقیقی راه او تشنه خون خود هستند.

پرسش 11:

دیگری گفتش که می ترسم ز مرگ                  وادی دور است و من بی زاد و برگ

این چنین کز مرگ می ترسد دلم                     جان برآید در نخستین منزلم

گر منم میر اجل با کار و بار                         چون اجل آید بمیرم زاروار

مرغ بعدی ترس از مرگ را دلیل می آورد و می گوید که راه دور و دراز است و من توشه ای ندارم . اینطور که من از مرگ هراس دارم در اولین منزل جان خود را از دست خواهم داد.

هدهدش گفت ای ضعیف ناتوان                          چند خواهد ماند مشتی استخوان

استخوانی چند در هم ساخته                              مغز او در استخوان بگداخته

تو نمی دانی که عمرت بیش و کم                        هست باقی از دو دم، تا کی ز دم؟

هم برای مردنت پرورده اند                               هم برای بردنت آورده اند

پاسخ هدهد: ای ناتوان تا کی می خواهی به این شیوه زندگی کنی؟

چه مقدار از عمر تو باقیمانده؟ تو در نهایت برای مرگ به دنیا آمده ای و در نهایت می میری حتی اگر تمام جهان به فرمان تو باشد.

آنچه که عطار در این بخش بر آن تاکید دارد:

* نهایت دنیا مرگ و نابودی است.

ما همه از بهر مردن زاده ایم                            جان نخواهد ماند و دل بنهاده ایم    

 

* به هنگام مرگ هیچ با خود نخواهیم برد.

گر به صدر مملکت خواهی نشست                 هم نخواهی رفت جز بادی به دست

* قبل از رسیدن مرگ به دنبال حقیقت خود، زندگی و هستی باش.

خویش را گم کرده ای راز جوی                    پیش از ان کت جان برآید راز جوی

ادامه دارد.........

 

آسیه بیاتانی

بخش ادبیات تبیان


منابع:

منطق الطیر عطار، تصحیح شفیعی کدکنی

دیدار با سیمرغ، تقی پورنامداریان

جایی برای بهانه تراشی خسوس باقی نگذاشتیم/مربی-بازیکن توهین به ...

http://www.yjc.ir/fa/news/5025354/جایی-برای-بهانه-تراشی-خسوس-باقی-نگذاشتیممربیبازیکن-توهین-به-مربیان-دیگر-است

2 روز پیش ... جایی برای بهانه تراشی خسوس باقی نگذاشتیم/مربی-بازیکن توهین به مربیان دیگر است ... این به معنای ضعف مربیان داخلی نیست بلکه بحث این است که مربی ... خرقانیان: با اکثر بانوان اسکواش باز همبازی بوده‌ام ... کليه حقوق اين سايت متعلق به باشگاه خبرنگاران بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است.

افراد موفق بهانه جویی نمی‌کنند /هفت مانع موفقیت! - سایت خبری یزدفردا

http://www.yazdfarda.com/iranfarda/news/1393/08/90484.html

2 جولای 2014 ... فقدان هوش یکی از بدترین و شایع‌ترین انواع بهانه است. ... دادنش بسیار است"، کارها و وظایف‌شان را برای همیشه از سر خود باز کرده و به تعویق بیندازند.

دروغ هایی که ذهن به ما می گوید تا ما را از تغییر در زندگی باز دارد

http://www.vidafallah.com/index.php/2014-04-12-08-05-21/275-2014-08-23-06-23-42

درست است، به راحتی می توان بهانه پیدا کرد، اما بیایید و به همه آن افرادی نگاه کنید که با وجود موانع بدتر و دشوارتری نسبت به ما توانسته اند کارهای بزرگی انجام دهند.

به بهانه آزادی جزایری از زندان/ همه زندانیان اقتصادی که از پشت میله ها به ...

http://khabaronline.ir/detail/378777/Economy/macroeconomics

3 ا کتبر 2014 ... سرانجام موفقيت اقتصادي ميله هاي زندان يا مراسم تجليل بزرگان است؟ ... از محسن خليلي، سرمايه دار و کارآفرين ديگري نيز پايش به سلول هاي زندان باز شده بود. ... كرده بودند، كه البته مأمورين مانع اين كار شدند و آنها موفق به خودكشي نشدند.

ادبیات غنایی - تبیان

http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=131

باز کدام بهانه مانع است؟ در بخش دوازدهم مرغ هفتم غرور را مانع رسیدنش به سیمرغ می داند و هدهد او را راهنمایی می کند، مرغان دیگری هم پرسش دارند، به ادامه داستان می پردازیم و ...

گفت و گو با مدیر فنی پارس آنلاین درباره سرعت اینترنت | ITIRAN

http://itiran.com/d/67060

موانع اصلی است که ارائه سرویس مطلوب اینترنت در کشور را همراهی می‌کند و تقریبا ... می‌کنید قیمت اینترنت در ایران باز هم قابلیت کاهش را دارد یا این کف قیمت است؟ .... چون به بهانه خصوصی بودن ، با اهرم های ملی که در اختیار دارد مشغول آسیب رسانی به ...

دن ، هميشه سبز و پر نشاط باشيد**...**زندگي بهانه ايست براي شاد بو

http://wvw.blogfa.com/

تصویری که از خودمان داریم بنا بر اتفاقی ست که از کودکی برای ما افتاده است و تا به ... در رشته ای تحصیل کند و نشده یا می خواسته در دل پدر و مادرش جا باز کند و نشده، یا یکی ..... این امر به ما كمك می كند كه با هر محرك كوچك و یا مانع جزئی آشفته نشویم.

چشم ها بی بهانه هم خیسند...

http://sotunehp.blogfa.com/

به آرامی به پایین باز گردند. که «یاران زیر پاهامان درختی است. که موشی لانه ای دارد در آنجا. کلید بندمان در دست موش است. و من باید بیابم زود او را ». دوباره هم نوا گشتند ...

دبیرکل خانه کشاورز: سوء مدیریت آب در کشور داریم!خشکسالی بهانه است

http://keshavarznews.ir/news/دبیرکل-خانه-کشاورز-سوء-مدیریت-آب-در-کشو/

8 سپتامبر 2014 ... کشاورنیوز - دبیرکل خانه کشاورز ایران گفت: خشکسالی بهانه است و برای این ... مصرف را رعایت کنیم باز هم قادر به تولید غذا برای ۳۳ میلیون نفر خواهیم بود. .... متعلق به کشاورزنیوز است و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.

فرار سرمربی از مصاحبه، به بهانه حفظ آرامش کشتی! - صفحه نخست

http://www.khabarsport.com/detail/29596/other-sports/wrestling

1 سپتامبر 2014 ... هنگام ورود به خانه کشتی حراست ورزشگاه آزادی مانع ورودمان شد. ... باز هم به تماشاي تمرين نشستيم، اين بار اواسط تمرين به احد پازاج گفتيم اگر اجازه مصاحبه كردن گرفته‌‌ايد، منتظر مصاحبه هستيم كه ... آرامش، از نان شب هم واجب‌تر است.

تشکیل یک دولت یهودی در فلسطین اشغالی به بهانه عراق و جنگ در سوریه

http://www.shia-news.com/fa/news/77825/تشکیل-یک-دولت-یهودی-در-فلسطین-اشغالی-به-بهانه-عراق-و-جنگ-در-سوریه

20 سپتامبر 2014 ... بشار اسد رئیس جمهور این کشور نیز موفق شده است از طریق برگزاری ... و فکر همه را در این مدت از تفکر در مورد دشمن صهیونیستی و آرمان فلسطین باز خواهد داشت. .... متعلق به شیعه نیوز است و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است .

زوج کمدی افسانه‌ای و تکرار نشدنی / به بهانه پخش فیلم‌های لورل و هاردی از ...

http://www.honaronline.ir/Pages/News-49747.aspx

18 ا کتبر 2014 ... زوج کمدی افسانه‌ای و تکرار نشدنی / به بهانه پخش فیلم‌های لورل و هاردی از ... درباره این زوج هنری هرچه گفته شود باز كم است. .... کلیه حقوق این سایت متعلق بهخبرگزاری هنر ایران می باشد و استفاده از آنها فقط با ذکر منبع بلا مانع است.

"سپاه" یکی از قدرتمندترین نیروهای خاورمیانه است/ آمریکا به بهانه داعش ...

http://www.noornews.ir/fa/news/132694/سپاه-یکی-از-قدرتمندترین-نیروهای-خاورمیانه-است-آمریکا-به-بهانه-داعش-مقرهای-ارتش-سوریه-را-می‌زند

1 ا کتبر 2014 ... "سپاه" یکی از قدرتمندترین نیروهای خاورمیانه است/ آمریکا به بهانه داعش ... معتقدم آثار دفاع مقدس می‌تواند چشم‌ها را باز کند البته جنگ‌های 33 روزه، 22 روزه و 8 .... سایت متعلق به نور نیوز است و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.

"وقتی هاشمی شخصا جلوی قمه زنی ایستاد" | پایگاه اطلاع رسانی آیت الله ...

http://www.hashemirafsanjani.ir/content/هاشمی-چگونه-مانع-قمه-زنی-در-قم-شد؟-1

5 روز پیش ... کمیسیون‌ صنایع‌ با دادن‌ چند اسم‌ و اولویت‌ هر یک‌ نظر داده‌ است‌. ... مبنی‌ برمخالفت‌ با دخالت‌آمریکا در خلیج‌ فارس‌ به‌ بهانه‌ باز نگه‌داشتن‌ راه‌ کشتی‌رانی‌.

کابل نات/گفتوگو با محمد کاظم کاظمی به بهانه ی انتشار «مرقع صدرنگ»

http://www.kabulnath.de/Salae_Shashoum/Shoumare_133/Uustad Kazem Kazemi.html

قوت شعر خودش یک عامل مهم است‌. شعر قوی وقتی مانعی در کار نباشد، خود جایش را باز می‌کند. یعنی اگر بیدل در جایی شهرت نیافت باید در پی موانع آن بود که چیست‌.

میگنا - نكاتي پيرامون ضرورت مشاوره قبل از ازدواج، به بهانه طلاق دو ...

http://www.migna.ir/vdcjvxe8.uqemazsffu.html

13 آگوست 2014 ... سامانه ثبت نام رشته‌های کاردانی و کارشناسی بدون آزمون باز است ... بلکه استفاده از یک اتفاق خبری برای یادآوری یک نکته است: مشاوره ... در حال تصمیم گیری هستیم سوگیری های ناخودآگاه ذهنی مانع از توجه به تمام جنبه های ماجرا می شود.