روزنامه علمیه دولت علیه ایران

قسمت دوم

دربخش قبل اشاره کردیم که بخش عمده ای از ادبیات شامل مجلات و روزنامه ها است.در این نوشته،سه روزنامه که از سال 1280 تا سال 1324 ه.ق دوام داشتند، معرفی می شود. این روزنامه ها عبارتند از: روزنامه ی علمیه ی دولت علیه ایران، روزنامه ملت سنّیه ایران و روزنامه دولت ایران.

آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان

روزنامۀ علمیه دولت علیه ایران

روزنامه علمیه دولت علیه ایران که به طور خلاصه به آن روزنامه علمیه گفته می شد، در سال 1280به سه زبان فارسی، عربی و فرانسه تاسیس شد و در مدت هفت سال مجموعا پنجاه و سه شماره از آن انتشار یافت.

لوگوی صفحه اول روزنامه، سر در عمارت شمس العماره تهران است که بر بالای آن ساعت بزرگی قرار دارد. این ساعت میان دو شیر و خورشید قرار گرفته است و در پایین عمارت صورت سه قراول ترسیم شده .حوض مقابل سردر شمس العماره و دو توپ، که عکس آنها در آب افتاده از دیر تصویرهای این سر لوحه هستند.

چند صفحه اول روزنامه به فارسی، بعد همان مطالب به عربی و سپس به فرانسه ترجمه شده است. مطالب روزنامه که بیشتر مطالب علمی و اکتشافات جدید اروپاییان بود، به قلم میرزا محمدحسین فروغی تهیه می شد. این روزنامه پس از نشر شماره 17 یک سال تعطیل شد و شماره 18 آن در سال محرم 1283 انتشار یافت. پس از انتشار شماره 42 این روزنامه تعطیل شد و شماره 43 آن در محرم 1286 به چاپ رسید.

آخرین شماره ای که از روزنامه علمیه منتشر شده، شماره 53 است و از آن پس این روزنامه با روزنامه ملتی تعطیل و اداره جراید به عهده محمد حسن خان اعتماد السلطنه واگذار شد.

روزنامه ملت سنّیه ایران یا روزنامه ملتی که برای امتیاز از روزنامه های دولتی بدین نام خوانده شده بود، به سال 1283 ه. ق تاسیس شد. شماره اول آن در تاریخ 15 محرم آن سال انتشار یافت و بعد مدتی به تعطیلی رفت و پس از دو ماه بار دیگر منتشر شد. در این نوبت شماره اول ( که در واقع شماره دوم بود) در تاریخ روز جمعه 14 ربیع الاول آن سال انتشار یافت و از شماره سوم، روزنامه ملتی نامیده شد.

روزنامه ملت سنّیه ایران:

روزنامه ملت سنّیه ایران یا روزنامه ملتی که برای امتیاز از روزنامه های دولتی بدین نام خوانده شده بود، به سال 1283 ه. ق تاسیس شد. شماره اول آن در تاریخ 15 محرم آن سال انتشار یافت و بعد مدتی به تعطیلی رفت و پس از دو ماه بار دیگر منتشر شد. در این نوبت شماره اول ( که در واقع شماره دوم بود) در تاریخ روز جمعه 14 ربیع الاول آن سال انتشار یافت و از شماره سوم، روزنامه ملتی نامیده شد.

این روزنامه جمعا در 34 شماره و آخرین شماره آن در سال 1287 منتشر شد. در بالای صفحات اول این روزنامه دورنمای مسجد شاه تهران تصویر شده که علامت ملی بودن ان قرار داده اند و اگر چه از جانب سنی الجوانب همایون شاهنشاهی امر و مقرر شده که "روزنامه ملتی بر سبیل آزادی نگارش یابد تا خاص و عام از فواید آن بهره یابند"، اما با وجود این آزادی در هیچ جای روزنامه اسمی از نویسندگان مقالات نیست و مقالات عمده آن، که بیشتر شرح احوال و آثار شعرای قدیم و جدید ایران است، ظاهرا به قلم خود شاهزاده اعتمادالسلطنه، یا حکیم سامانی، منشی روزنامه، تهیه شده است.

این روزنامه همان است که میرزا فتحعلی آخوندزاده درباره شماره اول آن، که اختصاص به ترجمه حال و حسب و نسب شمس الشعرا سروش اصفهانی و شعار او داشته، رساله انتقادی پرنیشخندی نگاشته است.

روزنامه دولت ایران:

در اوایل سال 1288 ه.ق، که علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه در گذشت، اداره روزنامجات به محمد حسن صنیع الدوله، که بعدا لقب اعتماد السلطنه گرفت، واگذار شد و در محرم آن سال نخستین شماره روزنامه دولت ایران، که نویسنده آن در ابتدا میرزا علی نائینی و بعدها تا حدود سال 1300 ه.ق میرزا محمد حسین ادیب فروغی و بعد میرزا علی محمد خان مجیرالدوله بود، انتشار یافت.

روزنامه ایران تا شماره 877 به مدیریت محمدحسن خان صنیع الدوله بوده و پس از درگذشت او، به محمد باقرخان ادیب الممالک، برادرزاده محمدحسن خان، واگذار گردیده و از محرم سال 1321 ه.ق، تحت تصدی میرزا محمد ندیم السلطان به نام  روزنامه ایران سلطنتی منتشر شده است.

روزنامه رسمی ایران از سال 1276 ه.ق، که طی آن نخستین روزنامه دولتی در ایران دایر شده، تا سال 1324 ه.ق، پنجاه و هفت سال دوام داشته و در آن سال تعطیل شده است.


منابع:

 تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا

 از صبا تا نیما، یحیی آرین پور

روزنامه علمیه دولت علیه ایران - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

http://fa.wikipedia.org/wiki/روزنامه_علمیه_دولت_علیه_ایران

روزنامه علمیه دولت علیه ایران، عنوان نخستین نشریه علمی در تاریخ ایران بود، که به مدیریت محمدحسن خان اعتمادالسلطنه منتشر می‌شد.

روزنامه دولت علیه ایران - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

http://fa.wikipedia.org/wiki/روزنامه_دولت_علیه_ایران

روزنامه دولت علیه ایران، عنوان نخستین روزنامه مصور انتشار یافته در تاریخ ایران بود ... این روزنامه را نباید با روزنامه علمیه دولت علیه ایران که اولین نشریه علمی تاریخ ...

روزنامه علمیه دولت علیه ایران - تبیان

http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=278878

5 ژوئن 2014 ... در این نوشته،سه روزنامه که از سال 1280 تا سال 1324 ه.ق دوام داشتند، معرفی می شود. این روزنامه ها عبارتند از: روزنامه ی علمیه ی دولت علیه ایران، روزنامه ...

روزنامه های فارسی در خارج از ایران - تبیان

http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=285093

17 سپتامبر 2014 ... حتی در عهد سلطنت کوتاه مظفرالدین شاه تا زمان مشروطیت هیچ روزنامه انتقادی حق ا. ... روزنامه ها عبارتند از: روزنامه ی علمیه ی دولت علیه ایران، روزنامۀ ملت سنّیۀ ایران ... ق به تشویق میرزا نجف قلی خان تبریزی، یکی از مامورین دولت ایران در ...

جرايد در ایران

http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=4996

این‌ روزنامه‌، نخستین‌ نشریه‌ مصور ایران‌ به‌ شمار می‌رود (همان‌، ج‌ 1، ص‌ 237ـ 238؛ صدرهاشمی‌، ج‌ 4، ص‌ 330ـ331؛ كهن‌، ج‌ 1، ص‌ 33، 44ـ 45). در 1280، روزنامه‌ علمیه‌ دولت‌ علیه‌ ...

استاد سید فرید قاسمی؛ تاریخ زنده مطبوعات ایران پنجاه ساله شد

http://hamshahrionline.ir/details/271457/Book/authors

9 سپتامبر 2014 ... به گزارش خبرگزاری کتاب ایران، 19 شهریور ماه تولد سید فرید قاسمی، ... روزنامه لت‌تسنیه ایران; اولین نشریه علمی: روزنامه علمیه دولت علیه ایران ...

زبان و ادبیات فارسی - تاریخچه‌ی روزنامه‌ و مجله در ایران معاصر

http://aryaadib.blogfa.com/post-1009.aspx

خود این نشریه بعد از مدتی انتشار به روزنامه دولتی تغییر نام داد. .... روزنامه‌های دیگری نیز همچون "روزنامه علمیه دولت علیه ایران"، "روزنامه ایران"، "روزنامه رسمی‌ایران"، ...

روزنامه وقایع التفاقیه - کاراکتاب

http://www.karaketab.com/کتاب-تاریخ/روزنامه-دولت-علیه-ایران.html

روزنامه وقایع التفاقیه و روزنامه دولت علیه ایران از روزنامه های قاجار و عصر مشروطه ... این روزنامه را نباید با روزنامه علمیه دولت علیه ایران که اولین نشریه علمی تاریخ ایران  ...

مطبوعات عصر مظفری - مرکز آموزش و پژوهش همشهری

http://www.hamshahritraining.ir/news-3501.aspx

13 مارس 2012 ... در بخش اول این مقاله پس از مروری کوتاه بر تاریخچه چاپ و نشر در ایران، نشریات کاغذ اخبار، زاهریرادی باهرا، روزنامه علمیه دولت علیه ایران، المنطبعه ...

پیشینه‌ی روزنامه در ایران - آکا - مقالات تاریخی - مقالات مفید - آکاایران

http://daneshha.akairan.com/maghalat-persia/maghalate-tarikhi/2014821211950.html

پیشینه استفاده از کلمه روزنامه یا روزنامچه در ایران را می توان در قرون اولیه ... شد که به زبانهای فارسی , عربی و فرانسه منتشر می شد با نام ((علمیه دولت علیه ایران.)).

450-451

http://www.ketabdar.org/files_of_books/rahnamaye_azmone_ketabdar/kholase_mabahes_hamidmohseni/final.KHOLASE450_451.pdf

نخستین نشریه اسالمی ایران در سال 1320 هجری قمری با ... زنان در ایران با عنوان “دانش ” در سال 1328 منتشر شد. نخستین ... نخستین نشریه علمی، روزنامه علمیه دولت علیه.

هر آنچه که بر روزنامه گذشته است! | پژوهشکده

http://www.pazhoheshkade.ir/هر-آنچه-که-بر-روزنامه-گذشته-است/

... شد بعد ها روزنامه دیگری با تاسیس ادارات مطبوعات دولتی به روزنامه ها اضافه شد که به زبانهای فارسی , عربی و فرانسه منتشر می شد با نام ((علمیه دولت علیه ایران)).

:تاریخچه روزنامه! - پژوهشکده

http://www.pazhoheshkade.ir/myLDlinker.php?url=42

21 فوریه 2014 ... ... دیگری با تاسیس ادارات مطبوعات دولتی به روزنامه ها اضافه شد که به زبانهای فارسی , عربی و فرانسه منتشر می شد با نام ((علمیه دولت علیه ایران)).

ﻧﮕﺎهﯽ ﺷﺘﺎب زدﻩ ﺑﻪ روادارﯼ در ﻓﺮهﻨﮓ و ادب اﻳﺮان

http://www.tabarestan.info/m-karname/qorbani-a/negahi2.pdf

آﻪ در روزﻧﺎﻣﻪ ﻋﻠﻤﻴﻪ دوﻟﺖ ﻋﻠﻴﻪ اﻳﺮان. ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ،. ﺻﻨﻴﻊ. اﻟﻤﻠﻚ رﻳﻴﺲ و ﻣﺒﺎﺷﺮان. روزﻧﺎﻣﻪ و ﻧﻘﺎﺷﺨﺎﻧﻪ و آﺎرﺧﺎﻧﻪ دوﻟﺘ. ﻰ، ﻣﺮاﻗﺐ و ﻣﻮاﻇﺐ،. ﺗﻤﺎﻣﻰ اﻣﻮر. ﭼﺎﭘﺨﺎﻧﻪ. هﺎى ﻣﻤﺎﻟﻚ. ﻣﻌﺮوﺳﻪ. ﺷﺪ. ﻋﻤﺪﻩ ﺳﺎﻧﺴﻮر ﻳﺎ ﻣﻤﻴﺰى ﻣﺎ در  ...

موضع گيري مدير حوزه هاي علميه کشور و شوراي عالي ... - روزنامه مردم سالاری

http://mardomsalari.com/template1/News.aspx?NID=106168

29 مه 2011 ... گروه سياسي: مدير حوزه هاي علميه کشور "کمک760 ميليارد توماني دولت به ... اشاره مدير حوزه هاي علميه کشور به نوشته علي اکبر جوانفکر در روزنامه دولتي ايران است .... عليه جريان انحرافي افشاگري کرد، پايه هاي دولت به لرزه افتاده است.

نقش روزنامه ها در پيدايش نهضت مشروطه - مشروطیت | موسسه مطالعات و ...

http://mashrootiat.pchi.ir/show.php?page=contents&id=4281

ق) به طور غير مرتب منتشر و از آن پس تعطيل شده پس از انتشار روزنامه دولت عليه ايران ،روزنامه ديگري با نام روزنامه علميه ي دولت عليه و بعد از آن روزنامه اي ديگر با نام  ...