اولین برادر کُشی در شاهنامه

(پادشاهی فریدون/بخش چهارم)

در بخش سوم داستان به آنجا رسیدیم که فریدون نتوانست ایرج را از رفتن به نزد برادران باز دارد. ایرج مهربانتر و خوش ذات تر از این بود که بتواند قبول کند که برادران کمر به قتل او بسته اند و جانش در خطر است. فریدون کوشید تا پسر را از این قصد باز دارد، اما چون ایرج بر عزم خود مصمم بود ناگزیر موافقت کرد اما به او اندرز داد که سپاهی با خود همراه برد تا مبادا برادران به او گزندی برسانند. ایرج این اندرز را نپذیرفت و گفت به نیت سازش و دوستی و جلب محبت برادران می رود نه برای جنگ و درگیری.

آسیه بیاتانی بخش ادبیات تبیان

رستم

پدر بر پاکدلی او آفرین گفت و او را با نامه ای نزد برادران فرستاد و نوشت که ایرج را گرامی دارند و نیت پاک او را قدر نهند و حرمت تقسیمی را که خود کرده است، نگهدارند.

برادر کزو بود دلتان به درد                     و گر چند هرگز نزد باد سرد

دوان آمد از بهر آزارتان                         که بود آرزومند دیدارتان

بیفگند شاهی شما را گزید                 چنان کز ره نامداران سزید

ز تخت اندر آمد به زین برنشست          برفت و میان بندگی را ببست

بدان کو به سال از شما کهترست         نوازیدن کهتر اندر خورست

گرامیش دارید و نوشه خورید               چو پرورده شد تن روان پرورید

چو از بودنش بگذرد روز چند                فرستید با زی منش ارجمند

ایرج به راه افتاد و به نزد برادران رفت. سلم و تور با سپاه به استقبال ایرج آمدند. ایرج در چشم سپاهیان بزرگ آمد، او را مظهر شجاعت و بزرگی دیدند و به او توجه بسیاری کردند. این توجه سپاهیان به ایرج بر کینه سلم و تور افزود و آنان را به وحشت افکند.

به ایرج نگه کرد یکسر سپاه              که او بد سزاوار تخت و کلاه

بی‌آرامشان شد دل از مهر او            دل از مهر و دیده پر از چهر او

سپاه پراگنده شد جفت جفت           همه نام ایرج بد اندر نهفت

که هست این سزاوار شاهنشهی     جز این را نزیبد کلاه مهی

پس به سراپرده در آمدند و با برادر شِکوِه و درشتی آغاز کردند و ایرج هر چه کوشید تا دل آن دو را نرم کرده و به دست  آورد، موفق نشد.

من ایران نخواهم نه خاور نه چین             نه شاهی نه گسترده روی زمین

بزرگی که فرجام او تیرگیست                   برآن مهتری بر بباید گریست

مرا تخت ایران اگر بود زیر                         کنون گشتم از تاج و از تخت سیر

 سپردم شما را کلاه و نگین                     بدین روی با من مدارید کین

مرا با شما نیست ننگ و نبرد                   روان را نباید برین رنجه کرد

زمانه نخواهم به آزارتان                          اگر دورمانم ز دیدارتان

جز از کهتری نیست آیین من                   مباد آز و گردن‌کشی دین من

 

فریدون این پسر را که شباهت بسیاری به ایرج داشت را منوچهر نام نهاد و در تربیت و پرورش او اهتمام بسیار کرد و چون به عرصه رسید فنون جنگی و آداب رزم و بزم و شاهی به وی آموخت تا نیرومند و فرهیخته شد. سپس او را با سپاهی بسیار به همراه سردارانی کارازموده و جنگاور چون قارن کاوگان و سام نریمان به جنگ سلم و تور فرستاد.

تور با آشفتگی و خشم از کرسی ای که بر آن نشسته بود برخاست و آن را بر سر ایرج فرو کوفت و بدون آنکه توجهی به زاری برادر و بیگناهی او کند خنجر از میان بر کشید و سر او را از تن جدا ساخت و آن را در تابوتی نهاد و نزد پدر فرستاد و به جایگاه خویش بازگشت و سلم نیز به روم بازگشت.

فریدون که منتظر بازگشت ایرج بود، شهر را آذین بندی کرده و مردم در حال شادی و جشن بودند که سواری گریان و نالان به نزد فریدون می آید و پس از او تابوت ایرج به نزد پدر می آید.

ز تابوت چون پرنیان برکشید                         سر ایرج آمد بریده پدید

بیافتاد ز اسپ آفریدون به خاک                     سپه سر به سر جامه کردند چاک

سیه شد رخ و دیدگان شد سپید                   که دیدن دگرگونه بودش امید

فریدون به همراه بزرگان و سپهسالاران به سوگ ایرج می نشیند و گریه و زاری بسیار می کند تا جایی که سو و روشنایی چشمانش را از دست داده و کور می شود. آنگاه با سر ایرج به جایگاهش بر می گردد و به درگاه خداوند به دعا می پردازد که این جوان بی دلیل و بی گناه کشته شده است، خداوندا من تنها از تو یک چیز می خواهم و آن این است که آنقدر به من عمر بدهی تا بتوانم ببینم که انتقام فرزند دردانه ام را گرفته اند.

همی خواهم از روشن کردگار                      که چندان زمان یابم از روزگار

که از تخم ایرج یکی نامور                           بیاید برین کین ببندد کمر

خردمندی فریدون به او اجازه نداد که خود به خونخواهی پسری بر پسران دیگر بتازد. پس در شبستان ایرج جستجو کرد، زنی را یافت که مورد محبت ایرج بوده است و از ایرج باردار بود، او را مورد حمایت خود قرار داد و چون دوران بارداری او گذشت، آن زن دختری به دنیا آورد. فریدون دختر ایرج را پرورش داد تا به سن بلوغ رسید. سپس او را به عقد برادرزاده خود پشنگ در آورد و از آن پیوند پسری متولد شد.

فریدون این پسر را که شباهت بسیاری به ایرج داشت را منوچهر نام نهاد و در تربیت و پرورش او اهتمام بسیار کرد و چون به عرصه رسید فنون جنگی و آداب رزم و بزم و شاهی به وی آموخت تا نیرومند و فرهیخته شد. سپس او را با سپاهی بسیار به همراه سردارانی کارآزموده و جنگاور چون قارن کاوگان و سام نریمان به جنگ سلم و تور فرستاد.

خبر این لشکر کشی به سلم و تور رسید، هر دو هراسان نامه ای پر از التماس و خواهش و زاری به فریدون نوشتند و اظهار پشیمانی کردند و بخشش او را خواستند. فریدون پاسخی تند به آنها نوشت که این عجز و لابه را پیش از کشته شدن ایرج باید می کردید. بر من روا نبود که خودم انتقام خونِ ایرج را بگیرم اما اینک از نژاد او مردی به عرصه رسیده است که می تواند انتقام خون نیای خود را بگیرد.

فرستاده پیغام فریدون را به سلم و تور رسانید و آن دو که از بخشش پدر نا امید شدند، ناگزیر به تهیه سپاه و مقابله با منوچهر پرداختند.

ز لشکر سواران برون تاختند                    ز چین و ز خاور سپه ساختند

فتاد اندران بوم و بر گفت‌گوی                   جهانی بدیشان نهادند روی

 سپاهی که آن را کرانه نبود                    بدان بد که اختر جوانه نبود

ز خاور دو لشکر به ایران کشید                  بخفتان و خود اندرون ناپدید

ابا ژنده پیلان و با خواسته                         دو خونی به کینه دل آراسته

ادامه دارد......


منابع:

شاهنامه فردوسی، حکیم ابولاقاسم فردوسی، بر پایه چاپ مسکو

حماسه سرایی در ایران، ذبیح الله صفا

اولین برادر کُشی در شاهنامه - تبیان

http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=277546

10 مه 2014 ... در بخش سوم داستان به آنجا رسیدیم که فریدون نتوانست ایرج را از رفتن به نزد برادران باز دارد. ایرج مهربانتر و خوش ذات تر از این بود که بتواند قبول ...

ماهنامه علوم انسانی مهرنامه | ما و نقد روانكاوانه هنر

http://www.mehrnameh.ir/article/323/ما-و-نقد-روانكاوانه-هنر-گزارشي-از-يك-هم‌انديشي-با-حضور-محمد-صنعتي-و-حسين-پاينده

در اولين هم‌انديشي اين گروه پژوهشي محمد صنعتي درباب پدركشي و برادر كشي و پسركشي در شاهنامه سخن گفت و حسين پاينده نيز قرائتي روانكاوانه از داستان سه قطره ...

مروری بر شاهنامه فردوسی و ایلیاد هومر - همزبان

http://hamzaban.org/204

در تابستان ۱۹۶۳ پس از مرور دقیقی در تمامی متن شاهنامه و مقابله آن با ترجمه ی ملّخص آن به نثر ..... دوری که در آن با جنایت روان آزار برادر کشی روبرو میشویم، جنایتی که سرچشمه دشمنی ایران و توران و بخش .... You can be the first one to leave a comment.

برادر کشی - تاریخ سرزمین پارس

http://persian-history.ir/hakhamaneshian/kambuzia/baradar-koshi/برادر کشی/

8 مه 2012 ... برادر کشی. افزایش امتیاز این مطلب. کاهش امتیاز ... شاهنامه بزرگترین شاهکار حماسی ‏ · متن کامل شاهنامه ... اولین فرعون ایرانی مصر · بردیه · جد کورش.

Shahnameh - Wikipedia, the free encyclopedia

http://en.wikipedia.org/wiki/Shahnameh

The Shahnameh or Shahnama (Persian: شاهنامه‎ Šāhnāmeh, pronounced ... The first to undertake the versification of the Pahlavi chronicle was ... Shāh Fereydūn's two eldest sons feel greed and envy toward their innocent younger brother and, ...

شاهنامه - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

http://fa.wikipedia.org/wiki/شاهنامه

نخستین بار بنداری اصفهانی شاهنامه را به زبان عربی بازگردانی‌کرد و پس از آن .... جهانگیر نیز مانند رستم جنگی با ایرانیان و پدر خود رستم و برادر خود فرامرز کرد که ..... اوراق جدول بندی به زر تحریر دار و لاجورد، کمند کشی به سیاهی تحریر دار می‌باشد.

انواع ادبی - برترین وب سایت شعر و دلنوشته

http://poem24.ir/category/انواع-ادبی-1029

سیمای امام رئوف در آیینه‌ شعر · آغاز بخش پهلوانی شاهنامه · پایان عشق لیلی و مجنون ... روزنامه و روزنامه نویسی · اولین برادر کُشی در شاهنامه · اولین برادر کُشی در شاهنامه ...

دانلود کتاب صوتی شاهنامه - فردوسی - کتاب های صوتی

http://audiolib.ir/161-شاهنامه-فردوسی

اولین جنگ افراسیاب تـــــــــــــــا یافتن رخش توسط رستم -اینجا را کلیک کنید ۱۰ .... کشیدن رستم به اسفندیار تــــــــــا لشکر کشی به زابل و رفتن بهمن به دیدن رستم ۷۱ ... پیروزی اسکندر در استخر و فرار دارا به کرمان و مرگ او در آغوش برادرش اسکندر ...

به دنبال پیدا کردن رمان ایرانی هستم - مهر

http://www.mehrnews.com/news/2337849/ایرانمهر-فریدون-پسر-فرانک-رمان-مدرن-است-به-دنبال-پیدا-کردن

25 جولای 2014 ... وی ادامه داد: پایان کار ضحاک و آغاز کار فریدون در شاهنامه 55 صفحه است اما ... او افزود: آنیما، آنیموس، سایه، برادر کشی و پسر کشی غیر مستقیم که ...

بایگانی اخبار - گردآفرید

http://gordafarid.net/Default,fa-IR,Gordafarid,Content,NewsArchive.aspx

27 مه 2012 ... اجرای نقالی و شاهنامه خوانی در اولین جشنواره ی بین المللی راه ابریشم ..... نمایش های " منتشا" و "مجلس برادر کشی" اجراهای روز یکشنبه خود را به ...

ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ

http://research.guilan.ac.ir/adab/papers/1191-taheri.pdf

ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﺔ. ﻓﺮدوﺳﻲ ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻄﺒﻴﻖ اﺳﺖ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﻣﻲ. ﺗﻮاﻧـﺪ. اﻓﻖ. ﻫﺎي .... ﺑﻨﻴﺎدﻳﻦ ﻓﻠﺴﻔﺔ ﻫﻨﺮ اﺳﺖ ﻛـﻪ اوﻟـﻴﻦ ...... دو ﺑﺮادر، ﻧﺎﺧﻮدآﮔﺎه ﺑﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواﻳﻲ ﺑﻼﻣﻨﺎزع ﭘﺪر رﺷـﻚ ﻣـﻲ. ﺑﺮﻧـﺪ ... ﻛﺸــﻲ دﻳــﻦ ﻣــﻦ.

شاهنامه، کتابی آموزشی است - ایران بوم

http://www.iranboom.ir/hakime-tos/shahnameh/1482-shahname-ketabi-amozeshi-ast.html

30 ا کتبر 2010 ... رویه نخست فردوسی و شاهنامه شاهنامه شاهنامه، کتابی آموزشی است .... که گر من کشم یا کشی پیش من / برادر بود کشته یا خویش من ... حرفه‌ای و علمی در داستان کیومرث (به عنوان اولین انسان در دیدگاه ایرانیان باستان) بسنده ‌می‌کنیم:

آبان 1389 - یسنا و شاهنامه

http://yasna83.blogfa.com/8908.aspx

آتوسا چندين بار در لشکر کشی های داريوش بزرگ ياور روحی و فکری او بوده. ... دختر قیصر روم همسر گشتاسب شاه مادر اسفندیار و یکی از اولین کسانی که کیش زرتشت را پذیرفت. موقعی که ... دختر اسفندیار و خواهر بهمن و ملکه نامداری از سلسله کیانیان.

فیزیک و فلسفه - جمشید و سلیمان

http://phyphi.blogfa.com/cat-2.aspx

8 نوامبر 2013 ... و از طرفی در شاهنامه نقل می شود که مردم می گفتند جمشید کافر شد. ... دو دستگی و برادر کشی در قوم یهود رخ داده و گروه ضعیفی را از سرزمین خود بیرون می ... به این ترتیب اولین یهودیان در منطقه ای که اینک ایران نامیده می شود ساکن شدند.

ادیپ ما و ادیپ آن‌ها – روایتی از خودکامگی و پدرکشی در فرهنگ مرگ ...

http://www.mohammadsanati.net/1390/t/thoughtperceptionculture/484

6 آگوست 2011 ... بهر حال، در این قصه، راوی پس از پدر کشی، درمی یابد که زنده و مرده پدرش ارزش و کارکردی برابر دارد. .... می‌گفتند: ای برادر ناپاک… ... قصه، با اشاره‌ای به پدر کشی ضحاک در شاهنامه فردوسی، در برابر روایت پدرکشی ” ادیپ شهریار” ..... و سه شب پس از اولین “طعنه جگر سوزی” که رابی به راوی می‌زند، در کنار همان حوض تکرار ...

داستان های شاهنامه

http://dastaneshahnameh.mihanblog.com/

آغاز نظم شاهنامه: اما نظم شاهنامه، یعنی شاهنامه ای كه در سال ۳۴۶ هجری به امر ابومنصور محمد بن ... شاه نیز چنین کرد و شغاد به زابل رفت و نزد پدر و برادر از شاه کابل بدگویی کرد . ... اولین مبارزۀ رستم و سهراب ..... چون خبر به افراسیاب رسید که سهراب قصد لشکر کشی بسوی ایران را دارد بسیار خوشحال شد و در سرش نقشه های گوناگون کشید .