نقش های ماندگار ناصر ملک مطیعی در سینما


نقش های ماندگار ناصر ملک مطیعی در سینما - تصویر 1

طی سال هایی که از سینمای ایران به طور خاص سینمای قبل از انقلاب شناخت پیدا کردم، همیشه این سوال در ذهنم بوده که «نماد فرهنگی» سینمای قبل از انقلاب چه کسانی می توانند باشند؟ البته که جوابش واضح است و نام کسانی که به سینمای ایران «فکر و اندیشه» اضافه کرده اند، روبه روی این سوال قطار می شود. به طور معمول اصحاب این «فکر و اندیشه» را در سینما، نویسنده، کارگردان، فیلمبردار، آهنگساز و تدوینگر می دانند. اما درعین حال می توان برخی از بازیگران را هم به این فهرست اضافه کرد چراکه برخی از آنها ویترین بسیار خوبی برای نمایش این «فکر و اندیشه» بوده اند و اتفاقا در گذر زمان مرغوبیت خود را هم از دست نداده اند و این مرغوبیت باعث شده با اینکه باد تند تاریخ بر آنها و نقش هایشان وزیدن کرده، همچنان به سلامت از این گذر تاریخی عبور کنند و سربلند در گوشه ای از تاریخ سینمای ایران، بایستند. «ناصر ملک مطیعی» بدون شک برای نگارنده، یکی از این نمادهاست و البته از جنس مرغوب آن!

 

اما نمی دانم چه اصراری وجود دارد که او را به عنوان نمادی از فرهنگی سطح پایین معرفی کنند، مثلا عده ای اصرار دارند او را به عنوان نماینده فرهنگ لمپنیزم بخوانند یا اصرار دارند که تصویری دیگر از او به غیر از نقش «فرمان» فیلم «قیصر» (مسعود کیمیایی) شکل نگیرد. در بهترین شکلش او را با نقشی که در «غلام ژاندارم» (امان منطقی) داشته، به یاد می آورند. اما سه نقش بسیار مهم او در سینمای ایران در این میان نادیده گرفته می شود که او را از این تعاریف جدا و به عنوان «نماد فرهنگی مرغوب» معرفی می کند؛ نخست، نقش او در فیلم «چهار راه حوادث (ساموئل خاچیکیان)، دوم، نقش «قلندر» در فیلم قلندر (علی حاتمی) و سوم، نقش امیرکبیر در فیلم مجموعه «سلطان صاحبقران» (علی حاتمی). با این توضیح که برخی دیگر از آثار او نیز مثل «ولگرد» (مهدی رییس فیروز)، طوقی (علی حاتمی)، بابا شمل (علی حاتمی) و یکی، دو فیلم از کارهایی که خود در مقام کارگردان و نویسنده ساخته است را درنظر نگرفته ام که هرکدام نیز اهمیت خاص خود را دارد.

 


قلندر (۱۳۵۱)

«قلندر» مهجورترین و یکی از بهترین آثار «علی حاتمی» است؛ او دست بر یکی از بزرگ ترین تابوهای اعتقادی و تاریخی ایرانیان می گذارد و آن هم دلدادگی بیش از حدومرز برادر به خواهر! گرچه حاتمی مرز اخلاق را به خوبی می شناخت و آن را رعایت می کرد و البته برای سنت احترامی ویژه قایل بود. اگر فضای دهه۱۳۴۰ را در نظر بگیریم، «ناصر ملک مطیعی» با بازی در نقش قلندر، بزرگ ترین ریسک هنری خود را انجام داده است؛ ریسکی که می توانسته به اتمام دوران فعالیت هنری اش بینجامد، چراکه نگاه متعصب مردم به ویژه در شرایط اجتماعی و سیاسی آن روزگار می توانست از او تصویر دیگری بسازد. گرچه همین فیلم در اکران دچار ممیزی شدید شد و مدتی در محاق توقیف ماند و حاتمی مجبور به تغییراتی در آن شد، اما «قلندر» در تاریخ سینما با سیمای «ناصر ملک مطیعی» و البته جسارت او به ثبت رسید. او تصویری متفاوت از پهلوانی را با بازی خود می سازد که لغزش او در عاطفه به خواهرش، می تواند یک جامعه را به تباهی بکشاند. چرا که مرگ قلندر در انتهای فیلم خلأ جوانمردی و بزرگی را هم یادآوری می کند. نباید هوشمندی حاتمی را هم در انتخاب او نادیده گرفت، چون «ناصر ملک مطیعی» یکی از محبوب ترین بازیگران دوره خود به حساب می آمد و مردم به واسطه او، می توانستند تندی و تیزی فیلم را تحمل کنند. گرچه این فیلم، به واسطه سانسور و ممیزی شدید نتوانست جایگاه مناسبی در زمان خود پیدا کند.

 


چهارراه حوادث (۱۳۳۴)

این فیلم ساموئل خاچیکیان از مهم ترین آثار جنایی تاریخ سینمای ایران است؛ «ناصر ملک مطیعی» شاید به واسطه شهرت غریبش بعد از فیلم «ولگرد» (مهدی رییس فیروز)، نخستین انتخاب باشد. اما نقش متفاوت او در فیلم «ولگرد»، انتخاب او را به عنوان جوان اول فیلم جدید خاچیکیان مشکل می کند. جوان اولی که در این فیلم به عنوان نخستین سوپراستار مرد سینمای ایران، جلوه دیگری از خود را بروز می دهد. گرچه فیلم در زمان نمایش چندان مورد توجه منتقدان قرار نگرفت، اما به نقل از کتاب تاریخ سینمای ایران ۱۳۷۹ ۱۲۵۷ (جمال امید ج اول) همین فیلم باعث می شود «آوانس اوگانیانس (به احتمال قوی) پس از سال ها دوری از سینما، بار دیگر و این مرتبه با نام پروفسور «اوهانیان مژده» دست به قلم ببرد و نقدی بر آن با امضای «الف. م» بنویسد.»اوگانیانس در بخشی از نقد خود به پیشرفت بازی «ناصر ملک مطیعی» نسبت به فیلم های گذشته اش اشاره دارد و این درحالی است که در جایی دیگر او از عدم مطالعه روی شخصیت ها و تناسب آن با بازیگرها گلایه کرده است. به هر ترتیب «ناصر ملک مطیعی» گرچه کمتر با این تیپ در فیلم ها حضور پیدا کرد، اما اثر خود را به عنوان بازیگری که تنوع ایفای نقش های گوناگون را می پسندد، گذاشت و تاریخ سینمای ایران از فیلم «چهارراه حوادث» قطعا به سادگی عبور نمی کند.

 


فیلم مجموعه سلطان صاحبقران (۱۳۵۲)

در کتاب «من و خاندان پهلوی» (احمدعلی مسعودانصاری) آمده است که روزی «رضاپهلوی» با حالتی گلایه آمیز نزد شاه می رود و از پخش فیلمی سخن می گوید که در آن شاه را ترور می کنند، شاه با عصبانیت جواب می دهد؛ «برو از ننت بپرس!»«امیرکبیر» در این مجموعه شخصیتی فراتر از شاه دارد و همیشه در حال نصیحت و راهنمایی اوست، درواقع تنها کسی ا ست که می تواند مقابل او بایستد. ایفای این نقش از سوی «ناصر ملک مطیعی»، در دوره ای که حکومت شاه برقرار بوده، دوباره ریسک پذیری بالای این بازیگر را یادآوری می کند. مجموعه «سلطان صاحبقران» تصویر گر دورانی ا ست که مهم ترین شخصیت آن دوران، «امیرکبیر» است و واقعا برایم سوال بزرگی است که چه اتفاقی رخ می دهد تا «ناصر ملک مطیعی» ایفای چنین نقشی را می پذیرد؟ جالب است که این مجموعه حدود سال ۱۳۶۱ از تلویزیون بازپخش شد و بعدتر هم مجموعه «امیرکبیر» (سعید نیکپور)، اما با وجود ویژگی های بسیار جدی تر و هنری تر این مجموعه، نام «امیرکبیر» بازیگری سینمای ایران قلم گرفته شد و دیگران شدند «بازیگر» و در تمام این سال ها تلاش شده به جای یادآوری چنین نقش و بازی ای، او را با نام «فرمون» یا «فرمان» معرفی کنند. هرچند، همان زمان که همین نقش «فرمان» را بازی کرد، به عنوان بازیگری که بسیار مطرح بود، برای کارکردن با فیلمسازی که تازه کارش را شروع کرده و فیلم نخستش توفیق نداشته و آن هم حضور در نقشی کوتاه، انتخابی جسورانه است؛ انتخابی که «بازیگر» در آن معنای نقش را می شناسد و اعتمادبه نفس بالایش، او را از دیگران متمایز می کند.

خدایار قاقانی

‫لحظه های ماندگار نقش آفرینی بهروز وثوقی قسمت سوم‬‎ - YouTube

http://www.youtube.com/watch?v=omD3WFOgZL8

15 آگوست 2012 ... ماندگار ترین نقش آفرینی های ابر ستاره سینمای ایران بهروز خان وثوقی (دشنه) ... ستاره سینما - ناصر ملک مطیعی by manototv 84,259 views; 8:19.

‫لحظه های ماندگار نقش آفرینی بهروز وثوقی قسمت 4 شاهکار‬‎ - YouTube

http://www.youtube.com/watch?v=CtQXlVcTwNw

2 نوامبر 2012 ... ماندگار ترین نقش آفرینی های ابر ستاره سینمای ایران بهروز خان وثوقی (سوته ... ستاره سینما - ناصر ملک مطیعی by manototv 83,832 views · 6:53.

خوشحالی بهروز وثوقی از بازگشت ناصر ملک مطیعی - آفتاب

http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/cinema/c5_1386687607p1.php/خوشحالی-بهروز-وثوقی-از-بازگشت-ناصر-ملک-مطیعی

10 دسامبر 2013 ... گفتگوی مفصل ناصر ملک مطیعی درباره دیدارش با بهروز وثوقی، سریال پژمان ُ، رانندگی در چالوس، نامه ... نقش های ماندگار ناصر ملک مطیعی در سینما.

آذر 1392 - کوپال - بلاگفا

http://koopal.blogfa.com/1392/09

تاج محــل ، زیباترین بنای جهان ، بر حریر خیال آدمی نقش می بندد . می گویند اگر برای .... ناصر ملک مطیعی در کارنامه ی سینمایی خود ، فیلم های در یاد ماندنی فراوان دارد : او در فیلم « ولگرد » که ... شورش » ، در نقش های ماندگاری ظاهر شد . ناصــر ملک مطیعی با ...

بهروز وثوقی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

http://fa.wikipedia.org/wiki/بهروز_وثوقی

بازی در نقش‌های متفاوت و شخصیت‌های به یادماندنی سینمای ایران مانند مردی که قاتلش ... هنرمندانه او در فیلم سوته‌دلان که از دسته فیلم‌های هنری و ماندگار در تاریخ سینمای ... بهروز بعد انقلاب دوستی خود را با ناصر ملک مطیعی و جمشید مشایخی حفظ نموده و به ...

‫Naser Malek Motiei ناصر ملک مطیعی | فیس‌بوک‬ - Facebook

https://fa-ir.facebook.com/pages/Naser-Malek-Motiei-ناصر-ملک-مطیعی/532817450075724

ناصر خان ملک مطیعی را " تا با او مانوس نشوی " در نمی یابی که چه نازنین مردی ست. ..... فیلم سینمایی نقش نگار بازگشت ناصر ملک مطیعی پس از ۳۵ سال تهیه کننده و ... تاریخ و نمایش خلق‌وخو و روحیات این قهرمانان و این آثار ماندگار ستودنی است. ... هستم اما اشراف كاملي بر كار ادبي ايشان ندارم، هر چند از گذشته هاي دور زنده ياد خانم بهبهاني را  ...

تانگو در توفان

http://babak-sahraee.blogfa.com/

ناصر ملك مطيعي با ايفاي نقش كوتاهي در فيلم سينمايي "نقش نگار" به كارگرداني ... _ گفتگوی اختصاصی با «مهناز افشار» در لحظه های آفرینش یک نقش ماندگار:

قدیمی ها: ناصر ملک مطیعی: کیمیایی در ابتدا می خواست نقش قیصر را ...

http://art-ghadimiha.blogspot.com/2014/08/blog-post_57.html

15 آگوست 2014 ... ملک مطیعی در تمام سال های دوری از سینما؛ به شیرینی فروشی مشغول بوده و ... این بازیگر قدیمی به ماندگاری نقش فرمان اصرار دارد و می گوید: همیشه ...